Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een kortdurende, geprotocolleerde en cliëntgerichte behandelmethode voor traumagerelateerde angstklachten. Dit zijn klachten die zijn ontstaan als direct gevolg van een concrete, akelige gebeurtenis, waarbij het denken aan deze gebeurtenis nog steeds een emotionele reactie oproept, en waarbij een causale relatie tussen deze ervaring en de huidige symptomatologie (bijv. angstklachten, somberheid, herbelevingen, slaapproblemen) aannemelijk is.
Er is inmiddels een reeks wetenschappelijke studies verricht naar de werkzaamheid van EMDR bij de posttraumatische stressstoornis (PTSS). Uit de resultaten blijkt dat cliënten goed op EMDR reageren. Volgens de meest recente richtlijnen van onder andere de International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS), de World Health Organization (WHO) en de Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen is EMDR-therapie een van de eerste-keuze behandelingen voor psychotrauma.
De ervaring leert dat, als het gaat om een trauma na een eenmalige gebeurtenis, mensen vaak al na enkele zittingen in staat zijn om hun normale dagelijkse bezigheden weer op te pakken. Dit beeld wordt bevestigd door meta-analyses over studies naar de psychotherapeutische en medicamenteuze behandeling van PTSS.
Op basis van het tot dan toe verschenen gecontroleerde onderzoek met EMDR heeft de WHO vanaf 2013 EMDR aanbevolen als een eerstekeuzebehandeling voor PTSS. EMDR-therapie wordt bovendien steeds vaker toegepast bij andere aandoeningen dan alleen PTSS. Inmiddels is EMDR-therapie effectief gebleken voor de behandeling van verschillende soorten specifieke fobieën (zie bijvoorbeeld Doering e.a., 2013), voor de obsessieve-compulsieve stoornis (Nazari e.a., 2011; Marsden e.a., 2017), voor paniekstoornis (Horst e.a., 2017), zelfbeeldproblemen (Griffioen e.a., 2017), chronische pijn (Gerhardt, 2016) en gedragsproblemen bij kinderen (Soberman e.a., 2002; Wanders e.a., 2008).
Daarnaast lijkt EMDR een rol te kunnen spelen als aanvulling op bestaande behandelingen van verslavingsstoornissen (Hase e.a., 2008), unipolaire depressie (Behnammoghadam e.a., 2015; Hase e.a., 2015, 2018) en bipolaire depressie (Novo e.a., 2014; Perez-Dandieu & Tapia, 2014). Empirisch onderzoek naar de werkzaamheid van EMDR bij andere vormen van psychopathologie is gaande.