Basiscursus Schematherapie

Schematherapie is een bewezen effectieve behandelmethode voor persoonlijkheidsproblematiek. Schematherapie kent zowel CGT-interventies als experiëntiële interventies en volgt een vergelijkbaar therapeutisch proces als die in de cognitieve gedragstherapie, namelijk; diagnostiek (inclusief indicatiestelling en probleemselectie), het uitvoeren van interventies en de afsluiting.

Ook de therapeutische interactie krijgt binnen de schematherapie in het bijzonder aandacht, waarbij in de therapeutische relatie het zogenaamde limited reparenting en het modellen van de gezonde volwassene centraal staan. Deze cursus beoogd om deelnemers de basisprincipes van schematherapie te onderwijzen, waarna men na de diagnostiekfase kan inschatten of schematherapie is geïndiceerd en hoe vervolgens een behandeling kan worden opgezet, uitgevoerd en afgerond. Om de behandeling vorm te geven en uit te voeren, wordt ook specifiek stilgestaan bij interactiepatronen tussen behandelaar en cliënt.

De Basiscursus Schematherapie bestaat uit 4 bijeenkomsten (dag 1 t/m 4) en combineert voorbereidende zelfstudie met live onderwijs en intensieve vaardigheidstraining.

Per bijeenkomst is de opbouw als volgt:

• Vooraf: literatuur + (waar relevant) vragenlijsten/opdrachten (o.a. YSQ/SMI, schemadagboek)
• Live onderwijs: theorie + demonstraties door docent
• Praktijk: veel oefenen (duo’s/drietallen/groep), rollenspellen en eigen casuïstiek
• Tussendoor: huiswerkopdrachten richting toets/casusconceptualisatie

Opzet

• Dag 1
  Richt zich op de basisprincipes van schematherapie, diagnostiek & indicatiestelling en het herkennen van eigen schema’s/modi (incl. vragenlijsten, imaginatie, neerwaartse pijl en diagnostisch interview).
• Dag 2
  Verdiept casusconceptualisatie en modusmodel, probleemselectie en behandelplan, met stevige focus op de therapeutische relatie (limited reparenting, empathische confrontatie, limit setting en zelfonthulling).
• Dag 3
  Focust op experiëntiële technieken: imaginatie met rescripting, meerstoelentechniek en non-verbale schema-interventies, inclusief demonstraties en intensief oefenen.
• Dag 4
  Richt zich op geavanceerde cognitieve technieken en gedragstechnieken (o.a. schemadagboeken, meerdimensionaal evalueren, historische toets, gedragsexperimenten, schema-incompatibel gedrag) én het afronden van behandeling met terugvalpreventie op schema/modiniveau.

Je dient te voldoen aan de toelatingsvoorwaarden van de Vereniging voor Schematherapie. Tot de Basiscursus Schematherapie word je toegelaten als je beschikt over een voltooide universitaire masteropleiding, aangevuld met één van de volgende kwalificaties:

• BIG-registratie als gz-psycholoog, psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater, dan wel in opleiding zijnde daartoe;
• gewoon lidmaatschap van een specialistische psychotherapievereniging (*), dan wel in opleiding zijnde daartoe;
• orthopedagoog-generalist (**) of kinder- en jeugdpsycholoog NIP/SKJ (***), dan wel in opleiding zijnde daartoe;
• gewoon lidmaatschap van een Vlaamse psychotherapievereniging waarvan het gewoon lidmaatschap automatisch recht geeft op het gewoon lidmaatschap van een specialistische psychotherapievereniging, dan wel in opleiding zijnde daarvoor.

Voldoe je niet aan één van bovenstaande criteria dan mag er per cursusgroep een beperkt aantal masterpsychologen deelnemen met als voorwaarden dat:

• je een MSc titel op het gebied van de (geestelijke)gezondheidszorg hebt;
• je in je werksituatie samenwerkt met BIG-geregistreerde schematherapeuten die als senior of supervisor zijn ingeschreven in het Register schematherapeut;
• jouw supervisie en intervisie georganiseerd zijn;
• je wat betreft klinische vaardigheden een niveau hebt in het werken met persoonlijkheidsstoornissen en ernstige As I stoornissen, dat voldoende is om de cursus met succes te kunnen volgen.

De hoofddocent beoordeelt vóór de cursus of de masterpsycholoog voldoet aan deze voorwaarden.

* Specialistische psychotherapievereniging: de Nederlandse vereniging voor groepsdynamica en groepstherapie (NVGP), de
Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV), de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie (NVPP), de
Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVRG), de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën (VGCt),of
de Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie (VKJP) , de Vereniging EMDR Nederland (VEN) of de Vereniging
Persoonsgerichte experiëntele Psychotherapie (VPeP)
** Onder orthopedagoog-generalist wordt verstaan: een beroepsbeoefenaar die als orthopedagoog-generalist is ingeschreven in
het BIG-register, dan wel als postmaster orthopedagoog in het Kwaliteitsregister Jeugd van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd
(SKJ).
*** Onder kinder- en jeugdpsycholoog NIP/SKJ wordt verstaan: een beroepsbeoefenaar die als kinder- en jeugdpsycholoog is
ingeschreven in het register van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), dan wel als postmaster kinder- en
jeugdpsycholoog in het Kwaliteitsregister Jeugd van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ)

De totale studielast bedraagt 60 uur, bestaande uit 25 uur contactonderwijs en 35 uur zelfstudie. De cursus is opgebouwd uit:

• Algemene Schematheorie (10% )
• Indicatiestelling, diagnostiek, psycho-educatie, casusconceptualisatie/modimodel en behandelplan (30%)
• Behandeling (60%)

Toetsing bestaat uit een uitgeschreven schemagerichte casusconceptualisatie, met onder andere:

• Patiënt achtergrondinformatie
• DSM-V classificatie
• Problematiek beschrijving
• Belangrijkste schema’s, modi en hun ontstaansgeschiedenis
• Functie- en betekenisanalyse van probleemgedrag
• Doelen en behandelplan
• Aandachtspunten voor therapeutische relatie en schema-interactie tussen patiënt en therapeut

Let op: voor deze cursus geldt een 90% aanwezigheidsplicht.
Bij verzuim van meer dan 10% (2,5 uur) moet een inhaalopdracht worden gemaakt. Bij verzuim van meer dan 20% (5 uur) moeten de gemiste uren worden ingehaald in een andere cursusgroep. De eerste lesdag mag je niet afwezig zijn.

Verplichte literatuur

Onderstaande boeken dien je zelf aan te schaffen:

• Arntz, A. & Jacob, G. (2012). Schematherapie, een praktische handleiding. Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 9789057123542. (€45,99 Boom*)
• Genderen, H. van, & Arntz, A. (2021). Schemagerichte therapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis. Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 9789057124853. (€45,99 Bol*)
• Young, J.E., Klosko J.S., & Weishaar, M.E. (2019). Schemagerichte therapie. Handboek voor therapeuten. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN 9789036824408. (€74,95 BSL*)

*Prijzen zijn onder voorbehoud en kunnen variëren. Vermelde links naar uitgevers of webshops zijn slechts ter indicatie; studenten kunnen de boeken aanschaffen bij een leverancier naar keuze.

Deze cursus is voor de volgende beroepsgroepen geaccrediteerd: