Basiscursus CGT – Kind & Jeugd

Tijdens deze cursus leer je steviger staan als behandelaar in de kind- en jeugdpraktijk. Je leert:

• Het volledige behandeltraject doorlopen: van diagnostiek en indicatiestelling tot uitvoering, evaluatie en afronding.
• Casuïstiek analyseren en uitwerken tot een CGT-casusconceptualisatie met FaBa’s en systeemfactoren.
• CGT-interventies toepassen passend bij leeftijd en context (exposure, imaginatie, gedragsexperimenten, responspreventie).
• Transdiagnostisch werken: sturen op processen zoals emotieregulatie, zelfbeeld, veerkracht en slaap.
• Motiveringstechnieken inzetten om therapie actief en doelgericht vorm te geven.
• Kind, ouders, school en omgeving structureel betrekken in analyse en behandeling.
• Een sterke therapeutische relatie bouwen en effectief omgaan met weerstand, motivatie en therapeutisch valkuilen.

Cognitieve gedragstherapie (CGT) bij kinderen en jeugd is een gestructureerde en evidence-based vorm van psychotherapie die zich richt op het begrijpen en beïnvloeden van gedachten, emoties en gedrag binnen de ontwikkelingscontext van het kind of de jongere. CGT gaat ervan uit dat psychische klachten mede ontstaan en in stand worden gehouden door leerervaringen, waarbij individuele factoren, gezinscontext en omgevingsinvloeden een belangrijke rol spelen.

CGT bij kinderen en jeugd kent, net als bij volwassenen, een duidelijk behandelproces dat bestaat uit diagnostiek, casusconceptualisatie, indicatiestelling, interventie, evaluatie en terugvalpreventie. Binnen dit proces wordt gewerkt met het diagnostisch kader van de DSM-5, aangevuld met ontwikkelings- en systeemgerichte overwegingen. Met behulp van onder andere de Holistische Theorie en functie- en betekenisanalyse (FA/BA) worden probleemgedrag en onderliggende mechanismen systematisch in kaart gebracht, rekening houdend met leeftijd, cognitieve ontwikkeling en context.

De Basiscursus CGT Kind & Jeugd (100 uur) combineert het werken met eigen cliëntcasuïstiek met persoonlijke gedragsmodificatie, zodat cursisten CGT zowel ervaringsgericht als professioneel leren toepassen. Diverse cognitief-gedragstherapeutische interventies komen aan bod, waaronder cognitieve en gedragsmatige technieken, exposure, gedragsexperimenten, emotieregulatie en ouder- en systeeminterventies. Daarnaast is er structureel aandacht voor de therapeutische relatie met kind én ouders, motivatie, samenwerking en het hanteren van weerstand, evenals voor ontwikkelingen binnen de derde generatie gedragstherapie, geïntegreerd binnen een cognitief-gedragstherapeutisch kader.

De effectiviteit van CGT bij kinderen en jeugd is uitgebreid onderzocht bij uiteenlopende klachtgebieden, waaronder angststoornissen, stemmingsproblemen, dwangklachten, trauma en gedragsproblemen. CGT vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de gangbare behandelpraktijk binnen de jeugd-GGZ.

Theorie en praktijk zijn in de cursus nauw met elkaar verweven. Via rollenspellen, vaardigheidstraining, intervisie en praktijkgerichte oefeningen leren cursisten theoretische concepten vertalen naar concrete interventies die toepasbaar zijn in de behandeling van kinderen, jongeren en hun ouders of verzorgers.

De opleiding bestaat uit 5 blokken (A t/m E) van elk 20 uur en combineert online voorbereiding, live onderwijs en praktijkgerichte trainingsdagen.

Per blok is de opbouw als volgt:

• Online zelfstudie met literatuur, video’s, quizzes en opdrachten
• Twee online lessen met docent (casuïstiek, vaardigheidstraining, subgroepoefeningen)

Basisdeel (40 uur)

Blok A richt zich op de fundamenten van CGT, gedragstherapeutische analyses (FA/BA) en het opstellen van een behandelplan.
Blok B verdiept het CGT-proces met cognitieve technieken, motivationele gespreksvoering, piekerinterventies en een toetsmoment.

Verdieping (60 uur)

In blok C-E worden CGT-vaardigheden toegepast bij angst, stemming, trauma, dwang en ongewenste gewoontes, met stoornisspecifieke FA/BA’s, protocollen en casuïstiekbespreking (mini N=1).
Bij de K&J-variant is systemisch werken expliciet geïntegreerd (werken met cliënt én diens systeem) en komen daarnaast K&J-specifieke thema’s terug, zoals zindelijkheid en eet-/slaapproblematiek.

Blok C behandelt exposure bij paniek en specifieke fobie.
Blok D focust op trauma en sociale angst met imaginaire exposure en rescripting (incl. systemisch werken).
Blok E richt zich op gedragsverandering bij depressie, dwang en ongewenste gewoontes, inclusief suïcidepreventie en professionele interacties (en bij K&J ook zindelijkheid en eet-/slaap).

Je kunt deelnemen aan deze cursus als je aan alle onderstaande voorwaarden voldoet:

• Je hebt minimaal een universitaire graad (MSc.) in (klinische) psychologie of een verwante opleiding.
• Je werkt minimaal 12 uur per week met cliënten in de GGZ of een vergelijkbare setting.
• Je hebt toegang tot geschikte casuïstiek (cliënten met psychische klachten) om mee te oefenen tijdens de cursus.
  • Oefenen met bekenden zonder psychische klachten is niet voldoende om de cursusdoelen te behalen
  • We behouden het recht om vooraf te toetsen of er voldoende oefenmogelijkheden aanwezig zijn

Uitzonderingen (max. 2 per groep)
In sommige gevallen maken we een uitzondering voor:

• Psychologen die op dit moment niet werkzaam zijn, minimaal 1 jaar behandelervaring hebben én toegang hebben tot relevante casuïstiek (bijvoorbeeld via een oud-werkgever, stagebegeleiding of intervisie). Deze regeling is bedoeld voor psychologen die tijdelijk zonder werk zitten en willen herintreden.

Twijfel je of je binnen deze kaders valt, maar ben je wel gemotiveerd?
Stuur ons gerust een bericht, we denken graag met je mee over een passende route.

Om je te kunnen registreren als cognitief gedragstherapeut i.o. bij de VGCt, moet je voldoen aan de formele eisen voor vooropleiding én werksetting. Meer informatie vind je op de website van de VGCt:
👉 Registratie cognitief gedragstherapeut i.o.

De Basiscursus CGT is een blended opleiding waarin contactonderwijs met de docent wordt gecombineerd met zelfstandig werken in de online leeromgeving. De cursus is geaccrediteerd voor 100 uur bij de VGCt en andere vakverenigingen.

De opleiding bestaat uit vijf lesblokken van 20 uur, elk met een eigen thema en concrete leerdoelen. Binnen ieder blok werk je aan deze doelen via literatuurstudie, online opdrachten en twee online lessen. Elk blok wordt afgesloten met een trainingsdag, waarin actief wordt geoefend en wordt geëvalueerd welke leerdoelen behaald zijn en waar eventueel extra verdieping of training nodig is.

Totale studielast: 450 uur

• Contactonderwijs: 65 uur
  Directe lestijd met de docent, zowel fysiek als online. De focus ligt op uitleg, demonstraties, oefening met technieken en toepassing op casuïstiek.

• Asynchrone begeleiding: 35 uur
  Zelfstandig werken aan opdrachten in de online leeromgeving, met gerichte online begeleiding en feedback van de docent.

Deelnemers ervaren deze opzet als effectief en goed gestructureerd: de combinatie van thematische blokken, continue online verwerking en intensieve trainingsdagen zorgt ervoor dat CGT-vaardigheden snel beklijven en direct toepasbaar zijn in de behandelpraktijk. Hand-outs en opdrachten blijven bovendien langdurig bruikbaar als praktisch naslagwerk.

Naast summatieve toetsen wordt er veel formatief getoetst, zoals quizzen en referaten. Je ontvangt regelmatig feedback om het leerproces te verbeteren. Vaardigheden en attitude worden geëvalueerd via intervisie, zelfmetingen, en opdrachten gericht op het versterken van de therapeutische relatie. De Basiscursus CGT volgt de VGCt-richtlijnen en bevat minstens twee summatieve toetsen:

• Theorietoets: na het inleidende deel, met meerkeuze- en open vragen.
• Mini N=1: praktijkopdracht in het verdiepende deel, met een mondelinge presentatie en een schriftelijk verslag.

Herkansingen: bij een onvoldoende resultaat zijn zijn er maximaal twee herkansingsmogelijkheden per toets of opdracht.

Verplichte literatuur

Onderstaande boeken dien je zelf aan te schaffen:

• Braet C. en Bögels, S. (2020). Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten deel 1, 2 en 3. Amsterdam: Boom, ISBN: ISBN 9789024408948. (€ 227,75 Boom*)
• Cladder, Nijhoff-Huysse en Mulder (2020), Cognitieve gedragstherapie met kinderen en jeugdigen: Oplossingsgericht, protocollair, en specialistisch. Pearson. ISBN 9789043036757. (€ 51,95 Thema*)
• Korrelboom, K., Ten Broeke, E. & van Dijk, M.(2025). Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie: handboek voor theorie en praktijk. (3e editie) Coutinho. ISBN: 9789046909072. (€84,95 Boom*)

Artikelen: Deze worden digitaal per lesdag aangeboden in de online omgeving.

Aanbevolen literatuur Kind en Jeugd en Ouderen

Deze boeken zijn (onder veel meer andere) een mooie aanvulling op de basis die bovenstaande boeken bieden:

• Gottman, J. (1998). Raising an Emotionally Intelligent Child. London: Simon & Schuster. ISBN 9780684838656. (€ 13,75 Bol*)
• Prins, Bosch & Braet (2018) Methoden en technieken van gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN 9789036819718. (€ 51,95 BSL*)
• Stallard, P. (2020): Werkboek Denk goed-voel je goed. Cognitieve gedragstherapie voor kinderen en jongeren. Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 9789057125324. (€ 42,99 Nieuwezijds*)
• Stallard, P. (2020): Werkboek Denk goed-voel je beter. Cognitieve gedragstherapie voor adolescenten en jongvolwassenen. Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 9789057125331. (€ 42,99 Nieuwezijds*)

*Prijzen zijn onder voorbehoud en kunnen variëren. Vermelde links naar uitgevers of webshops zijn slechts ter indicatie; studenten kunnen de boeken aanschaffen bij een leverancier naar keuze.

Deze cursus is voor de volgende beroepsgroepen geaccrediteerd: